Tháng 8/1945, Mỹ thả hai quả bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki. Bốn thập niên sau, kho vũ khí hạt nhân của thế giới đạt đỉnh khoảng 70.300 đầu đạn, phần lớn nằm trong tay Mỹ và Liên Xô.^[1]

Vậy mà không bên nào dùng chúng để đánh bên kia. Hai nước đổ tiền vào một thứ vũ khí mà hễ dùng đến là có thể tự diệt mình. Có nó để đối phương không dám đánh. Đối phương cũng có nó, nên mình cũng không dám đánh.

Hình 1 · Số đầu đạn hạt nhân của Mỹ và Liên Xô/Nga, 1945–2013

Lý thuyết trò chơi giải thích được một phần nghịch lý ấy, và phần lớn nằm ở một chiến lược có cái tên nghe khá rùng mình: Grim Trigger, tạm dịch là kích hoạt báo tử. Nguyên tắc gói trong một câu. Tôi hợp tác chừng nào anh còn hợp tác. Anh phản bội một lần, hợp tác chấm dứt vĩnh viễn.